Da li je Wizzair oštećen u najnovijoj regulativi srpskih vazduhoplovnih vlasti

Nakon nedavno postavljene- nešto drugačije- regulative za odobrenja operacija stranih prevoznika u Srbiji, od strane Direktorata za civilnu avijaciju, niskobudžetni Wizzair se oštro oglasio sa priličnom dozom protesta i apsolutnog neslaganja sa odlukom Srbije, po pitanju nove procedure koja bi mogla da dovede i do ukidanja baze Wizzair-a u Beogradu ili ograničenja saobraćaja, koji je inače i jedini strani prevoznik u Srbiji koji poseduje bazu sa stacioniranim avionima odnosno posadama i pratećim osobljem.

• Nova regulativa se odnosi na operativna prava korišćenja treće i četvrte vazduhoplovne slobode, a koje po definiciji međunarodne primene omogućavaju prevozniku iz domicilne države da prevozi putnike, robu i poštu u drugu zemlju, odnosno da se transport poktiva iz druge zemlje u svoju, odnosno prvu zemlju.

Wizzair navodi da vlasti Srbije sprovode „osmišljene“ diskriminatorske mere kako bi možda proterale ovu kompaniju sa tržišta i omogućile nacionalnom prevozniku pun komfor raspoloživih vremena za polaske iz Beograda. Poznati low-coster posluje u Srbiji od 2010. godine, sa 4 bazirana aviona i 150 stručnih ljudi, i koji je pri tome za 16 godina prevezao preko 14 miliona putnika, povezujući Beograd sa 26 gradova, čineći time, osim finansijskog momenta i dostupnost građanima za jeftinijom opcijom avionskog prevoza. Moguće povlačenja ovog prevoznika sa tržišta bi otvorilo jutarnje slotove kompaniji Air Serbia, kao najvećem operatoru, pri čemu bi Wizzair mogao da dolazi u Beograd, i da se vraća u drugu bazu, kao i svi ostali prevoznici, i pri tome suštinski ne bi imao status domaće kompanije, dok bi Air Serbia izvršila dominaciju u primamljivim jutarnjim intervalima poletanja.

Nova regulativa, po svim pokazateljima nove regulative, stavlja Wizzair u obaveznu situaciju započinjanja rotacije u nekoj drugoj bazi u EU prema Beogardu, što znači da bi sve navedene mogućnosti bile na sceni. Wizzair osuđuje potez Srbije da krši svoje obaveze prema Evropi, što predstavlja i napad na konkurenciju, izbor potrošača odnosno putnika, ali i povezanost velikog broja radnih mesta, što je nesporno kršenje obaveze zemlje iz Sporazuma o zajedničkom evropskom vazduhoplovnom prostoru- otvorenom nebu.

Srbija je i potpisnica Sporazuma o zajedničkom evropskom vazduhoplovnom prostoru (ECAA), čime ECAA (European Common Aviation Area) proširuje principe jedinstvenog tržišta u avio- saobraćaju i na zemlje koje nisu članice EU, što uključuje i punu slobodu pružanja usluga i otvoren pristup tržištu.

DCV demantuje uskraćenost prava na letove između Srbije i EU

Direktorat za civilnu avijaciju Srbije demantuje uskraćenost prava na obavljanje avio- saobraćaja između Srbije i EU. DCV je sopštio, povodom raznih navoda u medijima, a u vezi sa izmenama regulatornog okvira u oblasti civilnog vazduhoplovstva, da nijednom prevozniku nije uskraćeno pravo otvaranja linija, a u skladu sa važećim međunarodnim sporazumima. Regulatorne izmene ne predstavljaju ograničenja prava saobraćaja, već uređivanje regulatornog okvira koji se jednako primenjuje na sve avio-prevoznike koji posluju na tržištu Srbije

Šta je moguća suština celokupne situacije

Sa jedne strane država Srbija štiti fer poslovanje, na istom nivou i tretmanu svih operatora u Srbiji, pristupajući time punim kapacitetom prema aktuelnim i novim prevoznicima. Sa druge strane, kao što je i tumačenje samog Wizzair-a kao jedinog baziranog stranog operatora u Srbiji, dolazi do opstrukcije nesmetanog odvijanja operacija po sopstvenim planovima, kao što je to slučaj u velikom broju zemalja gde kompanija ima bazirane avione i linije (Tirana ima baziranih 15 aviona, Skoplje 7 aviona, 38 aviona u Poljskoj itd)

Koje su promene za strane prevoznike

• Odobrenje regulatora (DCV) se izdaje na letove koji počinju ili se završavaju u državi koja je ovlastila prevoznika (u domenu Wizzair-a se omogućuje na primer let Dortmund- Beograd ili Beograd- Rim, ali ne na liniji Beograd- Podgorica ili Beograd- Sarajevo)
• Nova registracija aviona zahteva i dodatno odobrenje, tako da je osim promene tipa aviona, potrebno i dodatno odobrenje za uvođenje nove registracije aviona u evidenciju.
• Stroži bezbednosni zahtevi, kojima se zahteva obavezan 24/7 kontakt sistem obezbeđivanja i traži dostavljanje lokalne procedure, ukoliko program ne pokriva sve zahteve Ncionalnog programa obezbeđivanja
• Uvećana dokumentacija za Wet-lease opcije, što znači da uz ugovor o zakupu aviona, dolazi i dokumentacija iz člana 6. koja je u posedu operatora, a koji daje avion u zakup.

U svim navedenim pravilima, za Wizzair je suštinski potrebna veća dokumentacija, bezbednosni zahtevi i odobrenja za nove operativne registracije aviona, što u isto vreme znači da Wizzair već ispunjava većinu novih zahteva.

Definisanja treće i četvrte vazduhoplovne slobode su uvedena radi preciznijeg tumačenja i primene Međunarodnih sporazuma. Novi pravilnik Direktorata za civilnu avijaciju precizira procedure i usklađuje ih sa svetskim standradima, odnosno EU ragulativom. Wizzair u ovom trenutku ima ažuriran svoj plan saobraćaja i komercijalnih aktivnosti tokom celog letnjeg reda letenja, što je i uobičejeno, a novi pravilnik verovatno ne pokazuje problem za putnike i linije koje funkcionišu. Za sam Wizzair, koji i dalje ima bazirana četiri aviona u Beogradu sa loklanim osobljem, možda znači nešto više adminstracije, ukoliko ne bude suprotno.